Antigeentesten

Om deze uitleg goed te begrijpen, raden we aan om eerst de Algemene principes van diagnostiek (link) door te lezen.

 

Wat houdt de test in?

De antigeentest is de test die in de volksmond vaak sneltest wordt genoemd. Met een antigeentest worden virusdeeltjes van SARS-CoV-2 aangetoond in de (diepe) neus. Deze deeltjes zijn vaak vanaf het moment dat iemand klachten krijgt tot ongeveer een week erna aantoonbaar.

 

Hoe werkt het?

Er zijn vele verschillende antigeentesten op de markt. De meeste van deze testen werken door met een wattenstokje wat neusslijm af te nemen en dit over te brengen in een cassette met behulp van specifieke vloeistoffen, buffers genoemd. Deze cassette werkt als een zwangerschapstest. De buffer met daarin het materiaal uit de neus wordt in een stripje opgenomen en als er deeltjes van SARS-CoV-2 aanwezig zijn, verschijnt er een streepje op de test. De uitslag kan dus positief of negatief zijn (of niet te bepalen, als het controlestreepje niet opkomt). Deze antigeentesten zijn snel en makkelijk in gebruik. De uitslag is er vaak binnen 15-20 minuten. Het is wel erg belangrijk dat het materiaal op de juiste manier wordt afgenomen en dat de test op de juiste manier wordt ingezet.

 

Hoe betrouwbaar is de test?

Er zijn veel verschillende antigeentesten voor SARS-CoV-2 beschikbaar. Deze zijn van verschillende kwaliteit. Veel medisch microbiologische laboratoria hebben een groot aantal van deze testen samen met het RIVM gevalideerd. Deze validaties zijn terug te vinden in dit rapport [Toetsen van antigeensneltesten | LCI richtlijnen (rivm.nl). In dit rapport staat welke testen betrouwbaar genoeg zijn om gebruikt te kunnen worden en voor welk doel. Samengevat komt het erop neer dat de sensitiviteit van de bruikbare antigeentesten pas voldoende is als er veel virus in de neus aanwezig is. De specificiteit is over het algemeen vrij goed, als de test positief is, kun je ervan uitgaan dat dit daadwerkelijk zo is. De antigeensneltesten zijn over de gehele linie minder betrouwbaar dan de PCR-testen. De sensitiviteit is zo ongeveer 80%. Dat betekent dus dat 1 op de 5 positieve gevallen wordt gemist.
Vanwege deze eigenschappen van de antigeentest, maakt het uit voor welke groepen mensen de test gebruikt wordt. Het RIVM heeft hier op een rij gezet in welke situaties de antigeentesten bruikbaar zijn. Omdat er continu onderzoek plaatsvindt bij verschillende groepen mensen, kunnen deze situaties in de komende tijd nog veranderen.

 

Waar kunnen SARS-CoV-2 antigeentesten voor gebruikt worden?

Kunnen de testen gebruikt worden om een actuele besmetting met SARS-CoV-2 aan te tonen?
Ja, de “goedgekeurde” antigeentesten kunnen gebruikt worden om een actuele besmetting aan te tonen. Als de test positief is, dan kun je ervan uitgaan dat er een actuele besmetting is. Als de test negatief is, betekent dat niet per se dat er geen besmetting is, het kan zo zijn dat de test te vroeg is afgenomen en in de dagen erna nog positief wordt. Daarnaast kan het ook zo zijn dat de test negatief is omdat de eerste ziektedag te lang geleden is. Enkele dagen na de eerste ziektedag daalt de hoeveelheid virus in de neus, de antigeentest kan dan valsnegatief worden.

Kunnen de testen gebruikt worden om besmettelijkheid aan te tonen?
Ja, als de test positief is, kun je ervan uitgaan dat de geteste persoon besmettelijk is. Dit komt omdat de test over het algemeen alleen positief wordt als er veel virus in de neus zit. Dit betekent ook dat een negatieve test niet per se betekent dat iemand niet besmettelijk is. Onderzoek laat wel zien dat we daar bij specifieke groepen mensen wel vanuit mogen gaan. Het RIVM heeft hier op een rij gezet om welke groepen mensen dit gaat.

Kunnen de testen gebruikt worden om een besmetting in het verleden aan te tonen?
Nee, hier kunnen de testen niet voor gebruikt worden.  

Kunnen de testen gebruikt worden om COVID-19 aan te tonen?
Ja, in de beginfase van de ziekte kunnen de antigeentesten hiervoor gebruikt worden. Als de ziekte al wat verder gevorderd is, is er over het algemeen minder virus aanwezig in de neus en zullen de antigeentesten dus negatief worden. Een negatieve test betekent dus niet dat iemand geen COVID-19 heeft.

Kunnen de testen gebruikt worden om immuniteit mee te bepalen?
Nee, antigeentesten zijn niet geschikt voor het bepalen van immuniteit.  

Kun je de testen die bij de apotheek/drogist/supermarkt verkrijgbaar zijn gebruiken bij klachten?
Nee. De sneltesten die los te koop zijn, zijn bedoeld voor mensen zonder klachten. Het doel is om zo asymptomatische personen op te sporen, zodat die geen andere mensen besmetten.  Mensen die wel klachten hebben dienen naar de GGD te gaan voor een test. De testen bij de GGD zijn betrouwbaarder.